De slimme meter maakt een significant inbreuk op het huisrecht en het recht op respect voor familie- en gezinsleven

Universiteit van Tilburg, Dr. Colette Cuijpers, Prof. Bert-Jaap Koops, onderzoek in opdracht van de Consumentenbond, oktober 2008:

De belangrijkste reden voor deze conclusie is dat de wetsvoorstellen met name op het punt van gedetailleerde meetgegevens en verplichte afname onvoldoende onderbouwing geven waarom deze noodzakelijk zouden zijn in een democratische samenleving. Het is niet duidelijk of energiebesparing daadwerkelijk zal worden bevorderd; voorzover de slimme meter efficiëntieverhoging beoogt kan deze wel worden bereikt, maar dit is geen dringende maatschappelijke behoefte. Er zijn alternatieven die veel minder inbreuk op de privacy maken, zoals een individuele meter met afleesvenster in de woning zelf (zonder directe doorgifte van meetgegevens aan de netbeheerder), alsmede het gebruik van statistische en geanonimiseerde data, die mogelijk ook voldoende de doelstellingen tegemoet zouden kunnen komen. Deze alternatieven zijn onvoldoende onderzocht, zodat verplichte invoering van de slimme meter niet voldoet aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit. Bij het wetsvoorstel is uiteindelijk onvoldoende meegewogen dat de slimme meter een maatregel betreft die significant inbreuk maakt op het huisrecht en het recht op respect voor familie- en gezinsleven. Om een dergelijke inbreuk te kunnen rechtvaardigen, is veel meer onderbouwing met steekhoudende argumenten en empirische gegevens nodig. Bij gebrek daaraan, zou het voorstel in de huidige vorm daarom moeten worden afgewezen.

Bron: Het wetsvoorstel ‘slimme meters’: een privacytoets op basis van art. 8 EVRM , pagina 31

Ondanks de privacyregels zijn de data van álle huishoudens met een slimme meter in te zien, door iedereen die erom vraagt

Business Insider, 29 januari 2015:

Ondanks de strikte privacyregels zijn de data van álle huishoudens met een slimme meter in te zien, door iedereen die erom vraagt.

Waarom geven de netbeheerders, die de energietransportnetwerken in Nederland beheren, de gegevens uit de slimme meter dan gewoon door zonder vragen te stellen? André Jurjus, directeur van branchevereniging Netbeheer Nederland: “Je verwacht niet dat mensen dit doen. Als de ODA zegt ‘ik heb een mandaat van de klant’, dan gaat de netbeheerder ervan uit dat de ODA zich aan de wet gehouden heeft.”

Bron: Slimme meter makkelijk af te lezen: iedereen kan zien wanneer jij doucht

Voorstel wetgever onbegrijpelijk

Universiteit van Tilburg, Dr. Colette Cuijpers, Prof. Bert-Jaap Koops, onderzoek in opdracht van de Consumentenbond, oktober 2008:

Het is onbegrijpelijk dat de wetgever een maatregel voorstelt die significant inbreuk maakt op het huisrecht en het recht op respect voor familie- en gezinsleven met zo weinig onderbouwing van steekhoudende argumenten die de inbreuk zouden kunnen rechtvaardigen.

Bron: Het wetsvoorstel ‘slimme meters’: een privacytoets op basis van art. 8 EVRM, pagina 29

Verschillende risico’s van de slimme meter voor privacy en veiligheid beoordeeld als ‘hoog’

TNO, LaQuSo (Radboud Universiteit Nijmegen) en TILT (Universiteit van Tilburg), Risicoanalyse Slimme Meter Keten, Privacy en Security in het nieuwe marktmodel, in opdracht van de NMa (nu ACM, Autoriteit Consument & Markt), 12 november 2012:

De volgende risico’s voor privacy en security worden als tenminste ‘hoog’ beoordeeld:

  • Het risico op verlies van vertrouwen van consument en in de slimme meter of het marktmodel als gevolg van misbruik van hoogfrequente meetgegevens uit de P1 wordt als zeer hoog beoordeeld.
    Mogelijke scenario’s zijn:

    • Derden verkrijgen toegang tot meetgegevens via slecht beveiligde systemen van de ODA;

    • Schending van het doelbindingsprincipe: meetgegevens worden verwerkt voor andere doelen dan waar de consument toestemming voor heeft gegeven;

    • Er is geen sprake van ‘informed consent’: de kleinverbruiker beseft niet hoe zijn P1-gegevens gebruikt zullen worden.

  • Het risico van misbruik van de schakelfunctie wordt als zeer hoog ervaren vanwege de grote potentiële impact en het feit dat met geavanceerde externe aanvallers rekening moet worden gehouden.

  • Een hoog risico bestaat dat leveranciers hun (informatie-)positie misbruiken ten behoeve van hun dubbelrol als ODA. Dit kan het level playing field bedreigen dat in het marktmodel wordt beoogd.

Bron: Risicoanalyse Slimme Meter Keten (via Privacy & Identity Lab) of TNO-rapport risicoanalyse slimme meter 12 november 2012 (PDF – 554 KB) (via ACM)

 


Geen empirisch bewijs dat een slimme meter daadwerkelijk zal bijdragen aan energiebesparing

Universiteit van Tilburg, Dr. Colette Cuijpers, Prof. Bert-Jaap Koops, onderzoek in opdracht van de Consumentenbond, oktober 2008:

Geconcludeerd kan worden dat er geen empirisch bewijs is dat een slimme meter met doorgeleiding van meetgegevens aan de netbeheerder, zoals voorgesteld in de Nederlandse wetsvoorstellen, daadwerkelijk zal bijdragen aan energiebesparing. Het alternatief van een gebruikersvriendelijk afleesvenster in de meterkast lijkt effectiever te zijn om consumenten ertoe te bewegen zuinig met energie om te gaan.

Bron: Het wetsvoorstel ‘slimme meters’: een privacytoets op basis van art. 8 EVRM

Slimme meter verbruikt zelf meer energie dan huidige “domme meter”

Universiteit van Tilburg, Dr. Colette Cuijpers, Prof. Bert-Jaap Koops, onderzoek in opdracht van de Consumentenbond, oktober 2008:

Voor het hoofddoel van de slimme meter, energiebesparing, valt evenmin in te zien waarom alle consumenten de voorgestelde slimme meter in huis zouden moeten krijgen. Zoals bij vraag 2 is opgemerkt, zijn er geen harde aanwijzingen dat slimme meters consumenten aanzetten tot energiezuinigheid; bij sommigen zal dat het geval zijn, bij anderen niet. Het effect bij de ene groep wordt verkleind door het feit dat de slimmer meter zelf meer energie verbruikt dan de huidige ‘domme’ meter, zodat bij de niet-energiezuinige groep er feitelijk meer energie zal worden verbruikt.

Bron: Het wetsvoorstel ‘slimme meters’: een privacytoets op basis van art. 8 EVRM

Zonder dat ze de deur open doen, kunnen ze toch bij jou binnenkijken

Fragment uitzending Kassa van 21 februari 2015 met een interview met journalist Jaap Meijers en in de studio een interview met energiedeskundige Erik Smith en Lucas Stassen van Netbeheer Nederland.

Jaap Meijers:

Zonder dat ze de deur open doen, kunnen ze toch bij jou binnenkijken.

Erik Smith:

Er zijn partijen die er groot belang bij kunnen hebben om dit soort gedetailleerde informatie te verzamelen. Die kunnen dat verkopen maar die kunnen dat ook voor criminele doeleinden gebruiken. Je kan precies zien wanneer iemand thuis is. Hoe zijn huis gebruikt wordt, zijn hele gedrag tot in detail. Er valt heel veel informatie uit dit soort patronen te herleiden. Dus het is een reëel gevaar als de verkeerde mensen bij deze dat kunnen komen.

Bron: Is de slimme meter voor iedereen een ‘slimme’ keus? (of via NPO, hele uitzending)

Aanbeveling Europese Commissie slimme meters doet Orwelliaans aan

Tijmen Wisman en A.R. Lodder, Tijdschrift voor Internetrecht, 4 augustus 2013, over de aanbeveling van de Europese Commissie welke gegevensbeschermingsmaatregelen moeten worden getroffen bij de voorbereiding van de uitrol van slimme meters van 9 maart 2012:

De aanbeveling laat zich lezen als een onsamenhangend document, een gemiste kans en doet hier en daar zelfs Orwelliaans aan. Het blijft een raadsel hoe de hoge eisen aan gegevensbescherming samen met de ‘minimale’ functionele eisen, ooit in één document terecht zijn gekomen.

(…) Meer in het algemeen komt in de aanbeveling de loskoppeling van het recht op gegevensbescherming van het recht op privacy duidelijk naar voren. Door privacy niet langer mee te nemen bij een evaluatie van de noodzakelijkheid van gegevensverwerkingsoperaties wordt er voornamelijk gekeken naar hoe gegevens worden verwerkt, maar lijkt er niet te worden gekeken naar de vraag of gegevens moeten worden verwerkt. De koers die hiermee wordt gekozen zal vergaande gevolgen hebben in deze in toenemende mate gedigitaliseerde samenleving. De roep voor een belangenafweging tussen de privacy van het individu en het collectief bij de verwerking van persoonsgegevens is juist nu luider dan ooit, maar lijkt gericht te zijn aan dovemansoren.

Bron: Het slimme elektriciteitsnetwerk en de noodzaak tot het uitwisselen van persoonsgegevens

Elektronische energiemeters kunnen tot wel 582 procent te hoog verbruik aangeven

Artikel Universiteit Twente, 3 maart 2017:

Vijf van de negen meters gaven in de (reproduceerbare) experimenten een veel hogere waarde aan dan het daadwerkelijke stroomverbruik: tot wel 582 procent hoger in bepaalde opstellingen. Bij twee meters was de waarde juist zo’n 30 procent lager.

De grootste afwijkingen traden op als er dimmers in combinatie met spaar- en led lampen waren aangesloten. Keyer, docent Elektrotechniek bij de HvA en promovendus aan de UT: “Het gaat om testen in het lab, maar we hebben nadrukkelijk geen uitzonderlijke condities gekozen. Bijvoorbeeld een dimmer met 50 lampen, terwijl een gemiddeld huishouden 47 lampen heeft.”

Bron: Elektronische energiemeters kunnen bijna zes keer te hoog verbruik aangeven